Dudy. Metamorfozy instrumentu w odrodzonej Polsce — od tradycji do folkloryzmu

Zbigniew Jerzy Przerembski
Wydanie: książka + DVD
ISBN: 978-83-229-3698-6
Liczba stron: 608
Format: B5, oprawa twarda z obwolutą
Rok wydania: 2020
Cena: 89,00 PLN   

Książka Zbigniewa Jerzego Przerembskiego Dudy. Metamorfozy instrumentu w odrodzonej Polsce — od tradycji do folkloryzmu jest poświęcona instrumentowi muzycznemu, którego znaczenie w kulturze polskiej (ale i europejskiej) trudno przecenić. W Europie grano już na nim bowiem co najmniej 2000 lat temu. W czasach staropolskich był głównym składnikiem niepisanego, a więc poznawanego w bezpośrednim przekazie międzypokoleniowym, nurtu kultury muzycznej. Najdawniejszych dziejów tego instrumentu dotyczyły wcześniej wydane tomy: Dudy. Dzieje instrumentu w kulturze staropolskiej, Warszawa 2006 (okres między średniowieczem a schyłkiem I Rzeczypospolitej) oraz Dudy. Instrument mało znany polskim ludoznawcom, Warszawa 2007 (czas od końca XVIII wieku po pierwszą wojnę światową). W tomie Dudy. Metamorfozy instrumentu w odrodzonej Polsce… ukazane zostały dudy i grający na nich muzycy w okresie od dwudziestolecia międzywojennego do początków XXI stulecia, uwzględniając zakres terytorialny państwa przed i po drugiej wojnie światowej. W tym czasie tradycyjna praktyka dudziarska stopniowo się zmniejszała, ograniczała zakres kulturowy, społeczny i terytorialny. Po pierwszej wojnie światowej, podobnie jak w XIX wieku, dudziarze byli aktywni już prawie wyłącznie w obrębie kultury ludowej. Z innych środowisk, w których niekiedy jeszcze działali, trzeba wymienić przede wszystkim wojsko, czasem też dwory, kościoły czy przestrzeń miejską. Już w ostatnich dekadach XX stulecia muzyka dudziarska stawała się w coraz większym stopniu elitarnym rodzajem twórczości. Grali ją, a także słuchali jej przede wszystkim miłośnicy tradycyjnej muzyki i kultury, niezależnie od regionu, z którego pochodzili i w którym mieszkali. Trzeba podkreślić, że sztuka dudziarska pielęgnowana jest zwłaszcza tam, gdzie była popularyzowana i gdzie stworzono warunki do kształcenia jej adeptów.

Wprowadzenie
Rozdział I. Nazewnictwo

  • Instrument
    • Dudy
    • Gajdy
    • Kozioł
    • Koza
    • Siesieńki
  • Części dud
    • Piszczałka melodyczna
    • Piszczałka burdonowa
    • Stroiki
    • Części łączące
    • Zbiornik powietrza
    • Ustnik
    • Mieszek
  • Grający na dudach
  • Granie na dudach i określenia wykonawcze
  • Przeniesienia nazw
  • Terminologia instrumentologiczna

Rozdział II. Zasięgi praktyki dudziarskiej

  • Rozprzestrzenienie geograficzne
    • Wielkopolska i Ziemia Lubuska
    • Pomorze
    • Śląsk
    • Regiony karpackie
      • Beskid Śląski
      • Beskid Żywiecki
      • Babiogórskie
      • Orawa
      • Podhale
      • Huculszczyzna
    • Inne kraje i regiony
      • Łużyce
      • Czechy, Morawy, Śląsk Czeski
      • Słowacja
      • Węgry
      • Ukraina
      • Białoruś
      • Litwa
      • Kraje południowosłowiańskie
      • Rumunia

Rozdział III. Sytuacje wykonawcze

  • Relikty tradycji
    • Dla „swoich”
      • W cyklu życia
        • Chrzciny
        • Wesele
        • Pogrzeb
      • W cyklu kalendarza
        • Gody, Boże Narodzenie
        • Zapusty
        • Obrzędy i zwyczaje wiosenne, Wielkanoc
        • Sobótka, Zielone Świątki
        • Żniwa, dożynki
        • Wielkopolska
        • Regiony karpackie
        • Winobranie
        • „Katarzynki”
      • Tradycyjne wiejskie zabawy
    • Dla „obcych”
      • W kręgach dworskich
      • W wojsku
      • W kościele
      • W mieście
      • Na pastwisku
      • Wędrowne zarobkowanie
  • W rzeczywistości nadprzyrodzonej
  • W nurcie folklorystycznym
    • Zespoły folklorystyczne
    • Uświetnianie uroczystości
    • Festiwale i konkursy
    • Restauracje regionalne i pensjonaty
    • Środki masowego przekazu
      • Radio

Rozdział IV. Dudziarze

  • Edukacja
    • Podręcznik
  • Sylwetki dudziarzy
    • Wielkopolska
      • Ostrowskie
      • Krotoszyńskie
      • Jarocińskie
      • Gostyńskie
      • Rawickie
      • Leszczyńskie
      • Kościańskie
      • Grodziskie
      • Poznańskie
      • Szamotulskie
      • Nowotomyskie
      • Wolsztyńskie
    • Ziemia Lubuska
      • Zielonogórskie
      • Świebodzińskie
      • Międzyrzeckie
    • Beskid Śląski
    • Beskid Żywiecki
    • Inne regiony beskidzkie
    • Podhale
  • „Obcy” dudziarze
  • Pozycja społeczna
  • Zarobki
  • W literaturze
  • W sztukach plastycznych
  • W fotografii
  • Kultywowanie pamięci

Rozdział V. Dudy

  • Zbiory instrumentów dudowych
  • Wytwórcy dud
  • Budowa dud
    • Elementy dud
      • Materiały
        • Piszczałki
        • Stroiki
        • Łączniki
        • Zbiornik powietrza
        • Ustnik
        • Mieszek
        • Zdobienia
      • Sposób wykonania
        • Piszczałki
        • Rozmiary
        • Otwory palcowe
        • Stroiki
        • Łączniki
        • Zbiornik powietrza
        • Ustnik
        • Mieszek
        • Zdobienia
  • Gra na dudach
    • Przygotowanie do gry
      • Uszczelnianie połączeń
      • Strojenie
    • Pozycja podczas gry
      • Sposób trzymania instrumentu
    • Palcowanie
    • Sposób gry
      • Wykorzystanie piszczałek
    • Konserwacja i przechowywanie dud
    • Właściwości muzyczne dud
      • Brzmienie
      • Skala
      • Hierarchizacja skali
      • Strój
  • Rodzaje dud
    • Próba klasyfikacji
      • Dudy jednogłosowe
      • Dudy dwugłosowe
      • Dudy trzygłosowe
      • Dudy czterogłosowe
    • Próba typologii
      • Typ zachodniosłowiański
        • Siesieńki
        • Dudy
        • Kozioł
      • Typ południowosłowiański
    • Innowacje
    • Hybrydy
    • „Obce” dudy
  • Cena dud
  • Dudy w prezencie
  • W tradycyjnych zespołach muzycznych — składy kapel dudziarskich
  • Dudy solo
  • Jednorodne zespoły dudowe
    • Kapele „instytucjonalne”
    • Orkiestry

Rozdział VI. Muzyka dudowa

  • Dokumentacja gry
    • Zapisy nutowe
    • Nagrania fonograficzne
    • Rejestracja filmowa i audiowizualna
  • Repertuar
    • Melodie pieśniowe
    • Formy instrumentalne
  • Styl wykonawczy
    • Wariantywność
    • Maniery wykonawcze
      • Staccato
      • Pauzy
      • Powtarzanie dźwięków
      • Ozdobniki
      • Wibracja
      • Tremolo, tryl
      • Międzydźwięki
  • Dudy w kapeli (rodzaje współgry)
  • Dudziarze i śpiew
    • Wpływ dud na melodykę pieśni
  • Specyfika praktyki instrumentalno-tanecznej
    • Naśladowanie brzmienia dud
    • Dudy w muzyce nietradycyjnej
    • Odbiór muzyki dudowej
  • Pozamuzyczne funkcje gry i repertuaru
  • Dudy i dudziarze w porzekadłach ludowych

Zakończenie
Bibliografia
Summary
Przykłady muzyczne
Ilustracje
Zawartośc płyty DVD
Indeks

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter